PORADNIK  "WSZYSTKO O CELIAKII I DIECIE BEZGLUTENOWEJ"

 

CELIAKIA - PODSTAWOWE INFORMACJE

 

  PORADNIK "WSZYSTKO O CELIAKII I DIECIE BEZGLUTENOWEJ"

SPIS INFORMACJI

 

POJĘCIE CELIAKII

OBJAWY CELIAKII

POSTACIE CELIAKII

DIAGNOZOWANIE CELIAKII

LECZENIE CELIAKII

GRUPY RYZYKA

CHOROBY POWIĄZANE Z CELIAKIĄ

SKUTKI NIEPRZESTRZEGANIA DIETY BEZGLUTENOWEJ

DIAGNOZA I CO DALEJ... PIERWSZE DNI CHOREGO NA CELIAKIĘ

NAJISTOTNIEJSZE WSKAZÓWKI I PORADY DLA CHORYCH NA CELIAKIĘ

 

 

 

POJĘCIE CELIAKII

 

Choroba trzewna (celiakia) – to trwała nietolerancja glutenu, czyli białka zawartego w pszenicy, życie, jęczmieniu i owsie.

 

Spożywanie glutenu przez chorych na celiakię:

● powoduje, że w błonie śluzowej jelita tworzy się stan zapalny,

● prowadzi do uszkodzenia, a nawet całkowitego zaniku kosmków jelitowych,

● sprawia, że pogłębiają się przestrzenie między kosmkami zwane kryptami.

Uszkodzenie jelita chorego powoduje nieprawidłowe wchłanianie spożywanych pokarmów.

 

Po zastosowaniu diety bezglutenowej jelito chorego regeneruje się oraz ustępują objawy celiakii.

 

Celiakia nie jest alergią pokarmową na gluten, choć często bywa z nią mylona.

 

 

OBJAWY CELIAKII

 

Chociaż celiakia jest chorobą układu pokarmowego, to objawy i oznaki celiakii (zwłaszcza u osób dorosłych) rzadko dotyczą przewodu pokarmowego.

 

OBJAWY I OZNAKI CELIAKII U NIEMOWLĄT I MAŁYCH DZIECI

 

Objawy celiakii:

• biegunki

• obfite stolce

• wymioty

• wzdęcia

• bóle brzucha

• brak apetytu

• apatia lub nadpobudliwość

Oznaki celiakii:

• brak przyrostu masy ciała

● opóźnienie rozwoju psychoruchowego

• anemia

● częste infekcje

OBJAWY I OZNAKI CELIAKII U DZIECI I MŁODZIEŻY

 

Objawy celiakii:

• obfite stolce

• zaparcia

• bóle brzucha

• brak apetytu

• afty w jamie ustnej

• apatia lub nadpobudliwość

• bóle mięśni i bóle stawów

• opóźnienie pierwszej miesiączki

Oznaki celiakii:

• niski wzrost

• niedobór masy ciała

• niedorozwój szkliwa zębowego, próchnica

• opryszczkowa zapalenie skóry

• anemia

• zaburzenia neurologiczne (padaczka, bóle głowy)

OBJAWY I OZNAKI CELIAKII U OSÓB DOROSŁYCH

 

Objawy celiakii:

• biegunki

• zaparcia

• bóle brzucha

• afty w jamie ustnej

• depresja

• zmęczenie

• bóle mięśni i bóle stawów

• poronienia

• przedwczesna menopauza

• bóle kości

• wypadanie włosów

Oznaki celiakii:

• zespół jelita drażliwego

• niski wzrost

• niedobór masy ciała

• anemia

• osteopenia

• osteoporoza

• bezpłodność

 

POSTACIE CELIAKII

 

Z uwagi na występujące objawy oraz obraz kliniczny wyróżnia się cztery postacie celiakii:

 • typowa (jawna, klasyczna),

 • nietypowa (atypowa),

 • niema (bezobjawowa),

 • potencjalna.

 

Celiakia typowa - dotyczy głównie małych dzieci i charakteryzuje się powiększonym obwodem brzucha oraz objawami złego wchłaniania takimi jak: biegunka, wymioty, brak łaknienia oraz brak przyrostu masy ciała.

 

Celiakia nietypowa - pojawia się zwykle w późniejszym okresie a jej objawy rzadko dotyczą przewodu pokarmowego. Zalicza się do nich: anemię, niski wzrost, niedorozwój szkliwa zębowego, itp.

 

Celiakia niema - zwykle nie daje żadnych objawów, stąd bywa wykrywana najczęściej podczas przypadkowych badań. Zastosowanie diety u chorych z niemą postacią celiakii powoduje poprawę ogólnego stanu zdrowia.

 

Celiakia potencjalna - mówimy o niej w przypadku poprawnych wyników biopsji przy jednoczesnym obciążeniu genetycznym.

 

 

Legenda:

   +       - występuje

   -       - nie występuje

*) Wystąpienie genu HL DQ2 lub HL DQ8

 

 

DIAGNOZOWANIE CELIAKII

 

W przypadku pojawienia się objawów celiakii należy wykonać badanie krwi w kierunku celiakii.

 

Rodzaje badań wykonywanych w kierunku diagnozy celiakii, to:

● przeciwciała przeciw transglutaminazie tkankowej (tTGA w klasie IgG i IgA),

● przeciwciała przeciwendomyzjalne (EmA) w klasie IgG i IgA,

● przeciwciała przeciwgliadynowe w klasie IgG i IgA.

Dodatni wynik badań - wykrycie obecności przeciwciał powoduje przejście do kolejnego etapu diagnostyki celiakii, którym jest biopsja jelita cienkiego.

 

Biopsja jelita cienkiego polega na pobraniu w trakcie gastroskopii wycinka śluzówki dwunastnicy - początkowego odcinka jelita cienkiego.

 

Wynik biopsji potwierdzający zanik kosmków jelita cienkiego jest równoznaczny ze zdiagnozowaniem celiakii.

 

 

LECZENIE CELIAKII

 

Leczenie celiakii polega na ścisłym przestrzeganiu diety bezglutenowej. Wprowadzenie diety bezglutenowej powoduje:

• poprawę stanu zdrowia,

• zmniejszenie ilości przeciwciał we krwi,

• poprawę stanu błony śluzowej jelita cienkiego.

Warto również co pewien czas kontrolować prawidłowość przestrzegania diety bezglutenowej wykonując badania krwi na obecność przeciwciał.

 

W przypadku osób, u których dopiero co zdiagnozowano celiakię pomoc w zakresie diety bezglutenowej szeroką pomoc dotyczącą kwestii diety bezglutenowej oferują organizacje wspierające chorych na celiakię.

 

 

GRUPY RYZYKA

 

Zwiększone ryzyko pojawienia się celiakii występuje u:

• krewnych pierwszego stopnia,

• osób z chorobami autoagresywnymi,

• osób chorych na cukrzycę typu I,

• osób z niedoborem przeciwciał IgA,

• osób z Zespołem Downa.

 

CHOROBY POWIĄZANE Z CELIAKIĄ

 

Wśród chorób powiązanych z celiakią należy wymienić:

• opryszczkowe zapalenie skóry,

• pierwotną marskość żółciowa wątroby

• nefropatię IgA

• chorobę zapalną jelit

• liszaj rumieniowaty układowy

• chorobę Addisona,

• mukowiscydozę

• artretyzm reumatoidalny

• łuszczycę

• łysienie

• bielactwo

• Zespół Turnera

• Zespół  Wiliamsa

 

 

SKUTKI NIEPRZESTRZEGANIA DIETY BEZGLUTENOWEJ

 

Świadome nieprzestrzeganie diety bezglutenowej lub też nieświadome popełnianie błędów w stosowaniu diety bezglutenowej powoduje uszkodzenie (a nawet zanik) kosmków jelitowych i związane z tym nieprawidłowe wchłanianie spożywanych pokarmów.

 

Dużym zagrożeniem dla chorych na celiakię są zwłaszcza nieświadomie błędy w diecie,  gdyż nieprawidłowe stosowanie diety nie zawsze daje objawy.

 

Skutki nieprzestrzegania diety bezglutenowej:

 

ZABURZENIA ZE STRONY UKŁADU POKARMOWEGO

• bóle brzucha

• biegunki

• wzdęcia

• zaparcia

• nietolerancja laktozy

ZABURZENIA HEMATOLOGICZNE

• niedokrwistość

• niedobór żelaza

• niedobór kwasu foliowego

ZABURZENIA STOMATOLOGICZNE

• uszkodzenia szkliwa zębowego

• nawracające afty ustne

ZABURZENIA DERMATOLOGICZNE

• choroba Düringa

ZABURZENIA ZE STRONY UKŁADU KOSTNEGO

• osteoporoza

• osteomalacja

• obniżenie wzrostu

ZABURZENIA REPRODUKCJI

• brak miesiączki

• poronienia

• bezpłodność

POJAWIENIE SIĘ CHORÓB AUTOIMMUNOLOGICZNYCH

• cukrzyca typu I

• choroby tarczycy

• zespół Sjőgrena

ZABURZENIA PSYCHIATRYCZNE

• apatia

• depresja

Ponadto nieprzestrzeganie diety bezglutenowej znacznie zwiększa ryzyko zachorowania na nowotwór jelita cienkiego.

 

 

DIAGNOZA I CO DALEJ... PIERWSZE DNI CHOREGO NA CELIAKIĘ

(1) Jedynym sposobem leczenia celiakii jest ścisłe przestrzeganie diety bezglutenowej - stąd najpierw musisz zdobyć dostateczną wiedzę na temat diety bezglutenowej a zwłaszcza nauczyć się rozróżniać produkty dozwolone i zabronione w diecie bezglutenowej. Pomogą w tym Tobie wskazówki zawarte w serwisie www.dietabezglutenowa.pl oraz warsztaty WARSZTATY NAUKI ŻYCIA Z DIETĄ BEZGLUTENOWĄ.

 

(2) Następnie musisz dostosować swoje życie, a zwłaszcza nawyki żywieniowe do wymogów diety bezglutenowej i poinformować o diecie najbliższe otoczenie.

 

(3) Życie z dietą bezglutenową wcale nie musi być trudne i smutne - zapoznaj się z ofertą adresowaną dla chorych na celiakię oraz stale aktualizuj swoją wiedzę z zakresu diety bezglutenowej.

 

Chorych na celiakię zachęcamy do zapoznania się i skorzystania z oferty, jaką proponuje im Stowarzyszenie Przyjaciół Chorych na Celiakię "Przekreślony Kłos".

 

 

Pobierz broszurę stowarzyszenia

 

 

NAJISTOTNIEJSZE WSKAZÓWKI I PORADY DLA CHORYCH NA CELIAKIĘ

 

Zasadniczą sprawą w przypadku chorego na celiakię jest uzmysłowienie choremu, rodzinie (opiekunom), że jedynym sposobem leczenia jest ścisłe przestrzeganie diety bezglutenowej, a dieta musi być stosowana przez  całe życie. Absolutnie nie możemy pozwolić sobie na żadne odstępstwa lub chwile słabości, gdyż dieta bezglutenowa to dla chorego swoisty rodzaj lekarstwa. Przestrzegając dietę zapewniamy sobie zdrowie - rzecz najcenniejszą dla każdego z nas. I chociaż dieta bezglutenowa jest w życiu chorego pewnym dyskomfortem i powoduje wiele różnorakich ograniczeń, to warto i trzeba nauczyć się z dietą żyć - innego rozsądnego wyjścia nie ma.

● na dietę bezglutenową należy przejść wyłącznie w wyniku zalecenia lekarza specjalisty po przeprowadzeniu pełnych badań i jednoznacznej diagnozie, że jest się chorym na celiakię

● z dietą trzeba nauczyć się żyć i mieć świadomość, że rygory diety obowiązują nas przez całe życie i bez żadnych najmniejszych odstępstw

● wiedzę o diecie bezglutenowej zdobywa się przez całe życie i dziś zdobyte informacje z czasem mogą stać się nieaktualne, dlatego też w szczególności należy aktualizować swoje informacje o produktach dozwolonych oraz zabronionych

● dokonując wyboru (przy zakupie) produktów spożywczych musimy mieć pewność, że nabywamy żywność bezpieczną, jeżeli nie jesteśmy pewni danego produktu, to nigdy go nie kupujmy

● nie spożywajmy produktów nieznanych, którymi jesteśmy częstowani

● na co dzień musimy tak postępować, aby nie popaść w rutynę, będącą powodem najczęstszych błędów w diecie

● bezglutenowe posiłki powinny być urozmaicone oraz bogate w składniki zawierające niezbędne witaminy oraz makro i mikroelementy

● powinniśmy poinformować nasze otoczenie, że jesteśmy na diecie bezglutenowej i że nasze odżywianie odbiega od przyjętych standardów

● szukajmy kontaktu z osobami na diecie, gdyż poprzez wzajemną wymianę wiedzy i doświadczeń łatwiej nam będzie pokonać problemy z dietą

● w przypadku dzieci korzystajmy z organizacji samopomocowych, gdzie poznają koleżanki i kolegów z taki samymi problemami, uczmy ich, że dieta nie może być powodem jakiejkolwiek dyskryminacji

 

www.dietabezglutenowa.pl