PORADNIK  "WSZYSTKO O CELIAKII  I DIECIE BEZGLUTENOWEJ"

 

POZOSTAŁE INFORMACJE DOTYCZĄCE DIETY BEZGLUTENOWEJ

 

PORADNIK "WSZYSTKO O CELIAKII I DIECIE BEZGLUTENOWEJ"

SPIS INFORMACJI

 

MNIEJ ZNANE ODMIANY ZBÓŻ ZAWIERAJĄCYCH GLUTEN

OWIES A DIETA BEZGLUTENOWA

ZBOŻA, KTÓRE NIE ZAWIERAJĄ GLUTENU

GLUTEN JAKO DODATEK DO ŻYWNOŚCI (BŁONNIK PSZENNY)

INFORMACJA O SKŁADNIKACH ALERGENNYCH

SEITAN  - BIAŁKO PSZENICZNE

BEZGLUTENOWE PIWO

UWAGA NA NAPOJE ZAWIERAJĄCE GLUTEN

SOS SOJOWY

BEZGLUTENOWE PRODUKTY W SKLEPACH (NA STOISKACH) Z TZW. "WYSOKĄ PÓŁKĄ"

LISTY PRODUKTÓW DOZWOLONYCH I ZABRONIONYCH W DIECIE BEZGLUTENOWEJ

TESTU PRZY POMOCY PŁYNU LUGOLA JUŻ NIE STOSUJEMY

NIE OZNACZY SIE GLUTENU PRZY POMOCY NALEWKI GWAJAKOWEJ

SURIMI

KIEDY DOPUSZCZA SIĘ SPOŻYWANIE PRODUKTÓW RYZYKOWNYCH?

 

 

 

MNIEJ ZNANE ODMIANY ZBÓŻ (I PRODUKTÓW) ZAWIERAJĄCYCH GLUTEN

 

ORKISZ / SZPELC - odmiana pszenicy charakteryzująca się mniejszą zawartością glutenu od zwykłej pszenicy. Orkisz posiada wysoką wartość odżywczą, gdyż jest hodowany i zbierany z nienaruszoną łupiną (ziarno zostaje odłączone od łupiny dopiero podczas mielenia).

DURUM - tzw. pszenica twarda charakteryzująca się twardy i szklistym ziarnem. Pszenica durum zawiera więcej białek glutenu od tradycyjnej pszenicy i wykorzystywana głównie w produkcji makaronu.

 

SEMOLINA - produkt w postaci mąki lub kaszki, powstający z przemiału z pszenicy durum.

 

KAMUT -  najstarsza odmiana odmiana pszenicy charakteryzująca się dużymi ziarnami i niską zawartością glutenu.

 

KUSKUS - drobnoziarnisty makaron (o średnicy drobin rzędu 1 mm) otrzymywanym ze zmielonej semoliny (twardych wnętrz pszenicy durum).

 

Uwaga! Kuskus może być dodawany do sałatek zamiast ryżu.

 

OWIES A DIETA BEZGLUTENOWA

 

 

W oficjalnych źródłach owies nadal jest wymieniany wśród zbóż zabronionych w diecie bezglutenowej, jednak już w latach 80-tych pojawiły się pierwsze przesłanki dotyczące niewielkiej szkodliwości owsa  dla osób chorych na celiakię. Ponadto, od początku lat 90-tych prowadzone się w tym zakresie długofalowe badania.

 

Badania te pokazały m.in., że białka zawarte w owsie nie powodują reakcji immunologicznej (typowej w celiakii) w sposób tak nasilony jak pszenica, żyto czy też jęczmień. Większość pacjentów z celiakią toleruje owies, ale nie wiadomo, czy zanik kosmków nie ujawni się u nich po latach.

 

Owies zawiera dużo błonnika, którego jest mało w diecie bezglutenowej.

 

Dla chorych na celiakię ustalono jednak dopuszczalne dzienne dawki owsa:

● maksymalna dzienna dawka owsa dla osoby dorosłej wynosi ona 50 g (niektóre źródła podają dawkę 70 g),
● maksymalna dzienna dawka owsa dla dziecka wynosi ona 25 g. 

W rzeczywistości (z uwagi na "zanieczyszczenia" w procesie technologicznym) owies zawiera o wiele więcej glutenu, dlatego chorzy na celiakię mogą spożywać jedynie owies przebadany i oznaczony jako bezglutenowy.

 

W Polsce od niedawny dostępny jest bezglutenowe wyroby z owsa  firmy Provena.

 

Opinia GIS dotycząca produktów z owsa firmy Provena

 

  ZBOŻA, KTÓRE NIE ZAWIERAJĄ GLUTENU

 

RYŻ

KUKURYDZA

GRYKA

AMARANTUS

SEZAM

SORGO

MANIOK

TAPIOKA

QUINOA (KOMOSA RYŻOWA)

PROSO

GUMA GUAR

KASZTANY JADALNE

TEFF (TRAWA ABISYŃSKA)

TOPINAMBUR (SŁONECZNIK BULWIASTY)

 

 

 

GLUTEN - DODATEK DO ŻYWNOŚCI

 

Wiele osób stosujących dietę bezglutenową zadaje pytanie "Skąd gluten bierze się w ogólnodostępnych produktach spożywczych takich jak np. wędliny?"

 

Gluten dodawany jest do wędlin oraz wielu innych produktów spożywczych najczęściej w postaci błonnika pszennego, posiadającego istotne właściwości technologiczne i funkcjonalne.

Błonnik pszenny:

● obniża kaloryczność każdej żywności,

● pęczniejąc w żołądku zatrzymuje uczucie głodu,

● posiada doskonałe właściwości wiązania, retencji wody i tłuszczu,

● może być stosowany jako zagęstnik,

● jest dobrym antyzbrylaczem,
● jest łatwy w stosowaniu, ułatwia i polepsza procesy technologiczne,

● jest produktem bezsmakowym bezzapachowym,

● ma bardzo długi okres przydatności do spożycia,

● jest odporny termicznie.

Uwaga! Błonnik pszenny występuje na opakowaniu pod nazwą "błonnik pszenny", "błonnik roślinny" lub "błonnik spożywczy".

 

INFORMACJA O SKŁADNIKACH ALERGENNYCH

 

Zgodnie z przepisami każdy producent żywności ma obowiązek podawania na opakowaniu informacji o zawartych w składzie wyrobu składnikach alergennych do których zaliczany jest m.in. gluten. Z tego też powodu na opakowaniach wielu produktów spożywczych znajdują się informacje:

● "produkt zawiera (może zawierać) gluten",

● "produkt zawiera (może zawierać) pszenice",

● "produkt zawiera (może zawierać) śladowe ilości białek pszenicy",

● "aromat (zawiera gluten/pszenicę/jęczmień)",

● "błonnik rośliny (z pszenicy)",

● "błonnik zbożowy (z pszenicy/owsa)",

● "na terenie zakładu wykorzystywany jest gluten".

Produkty zawierające na opakowaniu taką informacje nie powinny być spożywane przez osoby stosujące dietę bezglutenową.

 

 

 

 

SEITAN - BIAŁKO PSZENICZNE

 

Seitan to odpowiednio spreparowane białko pszeniczne, czyli gluten. Seitan wytwarzany jest z wysoko glutenowej pszenicy i wykorzystywany jest w diecie wegetariańskiej jako substytut mięsa.

 

 

SEITAN = "GLUTENOWE MIĘSO" = "MIĘSO PSZENICZNE"

 

Seitan posiada charakterystyczną dla mięsa włóknistą strukturę, stąd nazywany jest często "WEGETARIAŃSKIM MIĘSEM" lub "MIĘSEM BUDDYSTÓW".

 

Fotografie pochodzą ze stron: www.vegancoach.com i utopiankitchen.files.wordpress.com

 

BEZGLUTENOWE PIWO

 

Wykazy produktów bezglutenowych zgodnie informują, że piwo jest zabronione w diecie bezglutenowej. To prawda, ale w 2005 roku na rynku pojawiło się specjalne bezglutenowe piwo. Najwięcej informacji dotyczących bezglutenowego piwa wszyscy sympatycy tegoż napoju znajdą na stronie GlutenfreeBeerFestival.

 

Również na polskim rynku dostępne są bezglutenowe piwa.

 

 

UWAGA NA NAPOJE ZAWIERAJĄCE GLUTEN

 

Osoby stosujące dietę bezglutenową powinny unikać:

● napojów z błonnikiem,

● napojów kawowych (np. 3w1) oraz tanich gatunków kawy rozpuszczalnej,

● herbat aromatyzowanych.

Do napojów (zwłaszcza adresowanych do osób dbających o sylwetkę oraz uprawiających sport) może być dodany błonnik pszenny, napoje kawowe oraz tanie gatunki kawy rozpuszczalnej mogą zawierać kawę zbożową, a do niektórych herbat aromatyzowanych gluten dodawany jest jako nośnik aromatu.

 

 

  SOS SOJOWY

 

Sos sojowy to sos fermentowany, wytwarzany z ziaren soi, prażonego ziarna ryżu lub pszenicy, wody i soli.

 

Wskazaną dla osób stosujących dietę bezglutenową jest japońska odmiana sosu sojowego TAMARI, który wytwarzany jest wyłącznie z ziaren soi.

 

W Polsce w sklepach ze zdrową żywnością kupić oznaczony jako bezglutenowy sos sojowy.

 

BEZGLUTENOWE PRODUKTY W SKLEPACH (NA STOISKACH) Z TZW. WYSOKĄ PÓŁKĄ

 

Wyroby bezglutenowe można znaleźć wśród produktów sprowadzanych z zagranicy. Najczęściej są to wyroby ekologiczne dodatkowo oznaczone jako bezglutenowe.

 

Niestety, często są one umieszczane na półkach wśród artykułów spożywczych zawierających gluten i przez to bywają niezauważone przez osoby stosujące dietę. Dodatkowo ich cena jest najczęściej dość wysoka.

 

 

LISTY PRODUKTÓW DOZWOLONYCH I ZABRONIONYCH W DIECIE BEZGLUTENOWEJ

 

W starszych publikacjach dotyczących diety bezglutenowej spotyka się podział produktów spożywczych na dwie grupy: dozwolone i zabronione w diecie bezglutenowej. Tymczasem z uwagi na wykorzystywanie przez producentów technologicznych właściwości glutenu oraz kwestię "czystości produkcji" pojawiła się grupa produktów ryzykownych (np. wędliny), które nie można jednoznacznie przypisać do żadnej z dwóch wymienionych grup.

Aby w dzisiejszych czasach właściwie wskazać chorym produkty bezpieczne w diecie bezglutenowej należy:

● podzielić na trzy grupy: produkty dozwolone w diecie bezglutenowej, produkty ryzykowne oraz produkty zabronione w diecie bezglutenowej,

● albo posługiwać się wykazami produktów bezglutenowych zawierających nazwę produktu wraz z jego producentem.

 

TESTU PRZY POMOCY PŁYNU LUGOLA JUŻ NIE STOSUJEMY!

 

Test przy pomocy płynu Lugola, nie określi, czy dany produkt jest bezglutenowy!

 

Płyn Lugola określa, czy w danym produkcie zawarta została skrobia. Jeżeli produkt nie zawiera skrobi, to naniesiona kropla płynu Lugola (lub jodyny) będzie miała pomarańczową barwę. Natomiast w przypadku, kiedy do produktu została dodana skrobia, to naniesiona kropla płynu Lugola (lub jodyny) zabarwi się na kolor granatowy.

 

Przez wiele lat wykorzystywano płyn Lugola jako test stwierdzający, czy do danego produktu (np. wędliny) została dodana skrobia (np. mąka). Tymczasem w dzisiejszych czasach do produktów spożywczych gluten dodawany jest tzw. "czystej postaci", czyli dodawane jest glutenowe białko.

 

Test przy pomocy płynu Lugola, który reaguje wyłącznie na zawartość wszelkiej skrobi,

w przypadku czystego glutenu (białka) nie da żadnych wskazań!

 

 

NIE OZNACZY SIĘ GLUTENU PRZY POMOCY NALEWKI GWAJAKOWEJ

 

Nalewka gwajakowa (tinctura guajaci) to alkoholowy roztwór składający się:

w 1/6 z żywicy gwajakowej (żywica z gwajakowca lekarskiego),

w 5/6 z 60 - 70% etanolu.

Nalewka gwajakowa stosowana jest do wykrywania białek, dlatego też m.in. wskaże gluten, który jest białkiem. Test przy pomocy nalewki gwajakowej zabarwi na niebiesko każde białko, a nie wskaże wyłącznie białko zawierające gluten.

 

  SURIMI

 

Surimi – to popularny głównie w krajach dalekowschodnich produkt sporządzony na bazie zmielonego mięsa białych ryb, np. dorsza, mintaja lub morszczuka występujący najczęściej w postaci paluszków krabowych, dodawany do sushi lub innych dań.

 

W Polsce do przygotowania surimi dodaje się mąkę pszenną, stąd chorzy na celiakię powinni dokładnie zapoznać się z jego składem.

 

 

 

KIEDY DOPUSZCZA SIĘ SPOŻYWANIE PRODUKTÓW RYZYKOWNYCH?

 

Produkty ryzykowne, to produkty, których nie można jednoznacznie zaliczyć do grupy produktów dozwolonych lub zabronionych w diecie bezglutenowej, np. czekolada, wędliny, płatki kukurydziane. Produkty mogą bowiem występować zarówno w "bezglutenowej" jak i "glutenowej" wersji lub też nie posiadać jakiejkolwiek informacji o zawartości glutenu na opakowaniu.

 

W sytuacji, kiedy produkt zaliczany do grupy ryzykownych, np. czekolada ma swój odpowiednik w bezglutenowej wersji, to osobom chorym na celiakię zaleca się spożywanie wyłącznie wyrobów oznaczonych jako bezglutenowe.

W sytuacji, kiedy produkt zaliczany do grupy ryzykownych nie występuje w bezglutenowej wersji, np. cukier waniliowy, to osoba chora na celiakię z konieczności musi spożywać produkt ryzykowny.

 

Spożywając wyroby ryzykowne chory na celiakię powinien brać pod uwagę, że spożywany produkt może w rzeczywistości zawierać gluten (np. zostać zanieczyszczony glutenem w czasie procesu produkcji lub przechowywania) stąd jego spożywanie należy ograniczyć do minimum.

 

 

 

www.dietabezglutenowa.pl